PRZYMUS ADWOKACKO–RADCOWSKI: Różnice pomiędzy wersjami

(Utworzono nową stronę "wymaganie dokonywania niektórych czynności procesowych wyłącznie przez profesjonalnego pełnomocnika. Obowiązuje w określonych wypadkach w procedurze karnej, ale t...")
(Brak różnic)

Wersja z 17:00, 30 cze 2020

wymaganie dokonywania niektórych czynności procesowych wyłącznie przez profesjonalnego pełnomocnika. Obowiązuje w określonych wypadkach w procedurze karnej, ale także w innych postępowaniach toczących się zarówno przed sądami powszechnymi, jak i przed sądami administracyjnymi. Stanowi także jeden z ustawowych wymogów wniesienia skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego. Kodeks postępowania karnego w określonych wypadkach wymaga, aby wnoszący pismo spełnił wymogi formalne, polegające na sporządzeniu pisma i podpisaniu go przez → adwokata bądź radcę prawnego. Wskazane wymogi dotyczą: 1) wniesienia przez pokrzywdzonego subsydiarnego aktu oskarżenia – art. 55 § 2 k.p.k., który powinien być sporządzony i podpisany przez pełnomocnika, 2) apelacji od wyroku sądu okręgowego – art. 446 § 1 k.p.k., która, jeśli nie pochodzi od → prokuratora, powinna być sporządzona i podpisana przez obrońcę lub pełnomocnika, 3) kasacji – art. 526 § 2 k.p.k., która, jeżeli nie pochodzi od → prokuratora, Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich albo Rzecznika Praw Dziecka, powinna być sporządzona i podpisana przez obrońcę lub pełnomocnika będącego → adwokatem albo radcą prawnym, 4) skargi na wyrok sądu odwoławczego – art. 539f k.p.k. w zw. z art. 526 k.p.k., która, jeżeli nie pochodzi od → prokuratora, Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich albo Rzecznika Praw Dziecka, powinna być sporządzona i podpisana przez obrońcę lub pełnomocnika będącego → adwokatem albo radcą prawnym, 5) wniosku o wznowienie postępowania – art. 545 § 2 k.p.k., który, jeżeli nie pochodzi od → prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez obrońcę albo pełnomocnika. Wskazane środki prawne, aby można było nadać im bieg, powinny być sporządzone, a także podpisane przez obrońcę bądź pełnomocnika. Zasadniczym celem wprowadzenia obowiązku zastępstwa procesowego realizowanego przez → adwokata lub radcę prawnego jest dążenie do zapewnienia odpowiedniej fachowości pismom procesowym. Wymaganie to ma zapobiegać zwracaniu się z pismami, które nie mogłyby stać się przedmiotem oceny dokonywanej przez sąd z uwagi na niespełnienie przewidzianych prawem kryteriów formalnych lub formułowaniu wystąpień bezzasadnych, pozbawionych podstaw merytorycznych. Przymusem adwokackim objęte są postępowania, które wymagają od uczestników zaawansowanej wiedzy prawniczej oraz umiejętności jej wykorzystania w procedurze sądowej. Nakaz działania przez profesjonalistę gwarantować ma odpowiedni formalny i merytoryczny poziom postępowania. Służyć ma zarówno stronie reprezentowanej przez → adwokata lub radcę prawnego, jak i oddziaływać na tok postępowania sądowego, gwarantując w ten sposób jego rzetelny i obiektywny przebieg (por. wyrok TK z 21.06.2016 r., SK 2/15). Celem przymusu adwokackiego jest zapewnienie rzeczowego i profesjonalnego dialogu między stroną reprezentowaną przez profesjonalistę a sądem, wspomaga stronę w dochodzeniu jej praw oraz zapewnia wysoki poziom postępowania sądowego (por. wyrok TK z 8.04.2014 r., SK 22/11, OTK ZU 2014, nr 4, poz. 37, cz. III, pkt 3.3). Z istoty zastępstwa procesowego wypełnianego przez zawodowego pełnomocnika wynika założenie, że pełnomocnik ten będzie działał fachowo, zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą oraz należytą starannością (por. wyrok TK z 12.07.2011 r., SK 49/08, cz. III, pkt 5.3.1.). Obowiązkowe zastępstwo stron przez → adwokatów lub radców prawnych w postępowaniu przed Sądem Najwyższym gwarantować ma fachową pomoc prawną w sformalizowanym postępowaniu odbywającym się przed tym organem sądowym, a przez to wymagającym szczególnego profesjonalizmu oraz umiejętności prawniczych (por. wyroki TK z: 25.07.2013 r., SK 17/12, OTK ZU 2013, nr 6, poz. 86, cz. III, pkt 3.2; 22.10.2013 r., SK 14/13, OTK ZU 2013, nr 7, poz. 100, cz. III, pkt 2.2). Wprowadzenie przymusu adwokacko-radcowskiego stanowi gwarancję właściwej realizacji prawa do sądu. Dopuszczenie możliwości sporządzania skarg kasacyjnych przez pełnomocników nieprofesjonalnych powodowałoby faktyczne ograniczenie prawa do sądu. → Przymus adwokacko-radcowski ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. (por. wyrok TK z 6.10.2015 r., SK 19/14, OTK ZU 2015, nr 9, poz. 141, cz. III, pkt 1). Wprowadzenie obowiązku sporządzenia kasacji przez profesjonalnego pełnomocnika wiąże się ściśle z charakterem oraz celami postępowania kasacyjnego. Posługiwanie się kasacją, która jest nadzwyczajnym oraz sformalizowanym instrumentem prawnym, wymaga odpowiedniego poziomu wiedzy oraz umiejętności podmiotu decydującego się na jej wniesienie. Przymus adwokacki przewidziany przez ustawodawcę gwarantować ma przez to właściwy formalny i merytoryczny kształt kasacji, umożliwiając Sądowi Najwyższemu jej rozpoznanie. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21.06.2016 r., SK 2/15 orzekł, że art. 526 § 2 k.p.k. w zakresie, w jakim wyłącza możliwość sporządzenia i podpisania kasacji we własnej sprawie przez → adwokata bądź radcę prawnego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał stwierdził, że obowiązek ustanowienia innego profesjonalnego pełnomocnika do sporządzenia i podpisania kasacji wnoszonej we własnej sprawie przez → adwokata bądź radcę prawnego można uznać za przydatny z punktu widzenia celu przymusu adwokackiego, jakim jest zapewnienie formalnej i merytorycznej poprawności kasacji. Nie jest jednak niezbędny dla realizacji tego celu. Oprócz tego w nadmierny sposób ogranicza prawo do wystąpienia z kasacją w imieniu → adwokata bądź radcy prawnego. Wniesienie kasacji, skargi na wyrok sądu odwoławczego, wniosku o wznowienie postępowania oraz apelacji, sporządzonych i podpisanych osobiście przez → adwokata lub radcę prawnego we własnej sprawie, jest skuteczne, o ile odpowiadają one pozostałym wymogom formalnym przewidzianym w ustawie (por. postanowienie SN z 17.01.2017 r., II KO 27/16, OSNKW 2017/2/11).

Autor: Dariusz Kuberski

TOM XXI - PRAWO KARNE PROCESOWE

Przypis

Lit.: M. Fingas, Glosa do wyroku TK z dnia 21 czerwca 2016 r., SK 2/15, „OSP” 2017 nr 10, poz. 99.