PRZEDSTAWICIELE PROCESOWI STRON: Różnice pomiędzy wersjami

(Utworzono nową stronę "uczestnicy postępowania, którzy działają w imieniu strony, obok niej bądź działają za stronę, na podstawie określonego umocowania. Zalicza się do nich przedst...")
(Brak różnic)

Wersja z 13:41, 30 cze 2020

uczestnicy postępowania, którzy działają w imieniu strony, obok niej bądź działają za stronę, na podstawie określonego umocowania. Zalicza się do nich przedstawiciela ustawowego, obrońcę i pełnomocnika. Umocowanie p.p.s. może wynikać z odpowiednich przepisów ustawy, z decyzji organu procesowego (zarządzenia prezesa sądu, przewodniczącego wydziału lub przewodniczącego rozprawy) oraz z woli strony albo podmiotu działającego na jej rzecz. Przedstawiciel ustawowy w procesie karnym to osoba reprezentująca z mocy ustawy pokrzywdzonego małoletniego albo ubezwłasnowolnionego całkowicie lub częściowo, osoba, pod którą pieczą pozostaje będąca → pokrzywdzonym osoba nieporadna bądź osoba reprezentująca z mocy ustawy oskarżonego nieletniego lub ubezwłasnowolnionego. Przedstawicielami ustawowymi małoletniego są rodzice, bądź w przypadku gdy żadne z rodziców nie może reprezentować małoletniego kurator, ustanowiony przez sąd opiekuńczy. Przedstawicielem ustawowym ubezwłasnowolnionego całkowicie są rodzice albo ustanowiony opiekun (art. 13 § 2 k.c.), a ubezwłasnowolnionego częściowo kurator (art. 16 § 2 k.c.). Przedstawicielowi ustawowemu pokrzywdzonego przysługują wszystkie jego uprawnienia, może podejmować czynności zarówno korzystne jak i niekorzystne dla pokrzywdzonego. Natomiast przedstawiciel ustawowy oskarżonego jest uprawniony jedynie do podejmowania czynności procesowych korzystnych dla oskarżonego (np. wnosić → środki zaskarżenia, składać wnioski czy ustanowić obrońcę). P.p.s. jest także obrońca, który ma obowiązek działać w interesie oskarżonego. Obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy o radcach prawnych (art. 82 k.p.k.), a więc → adwokat, → aplikant adwokacki, → radca prawny bądź → aplikant radcowski. Ze względu na rodzaj tytułu do obrony wyróżnia się obrońców z wyboru oraz obrońców z urzędu. Obrońca z wyboru działa na podstawie upoważnienia do obrony, udzielonego na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu organu prowadzącego postępowanie karne. Natomiast obrońca z urzędu zostaje wyznaczony na wniosek samego oskarżonego, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny, w przypadku, gdy → oskarżony nie ma obrońcy z wyboru (art. 78 § 1 k.p.k.), albo gdy zachodzi przypadek obrony obligatoryjnej. Czyni to prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Ustanowienie obrońcy lub → wyznaczenie obrońcy z urzędu uprawnia go do działania w całym postępowaniu, niewyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia. W przypadku obrońcy z urzędu musi on podejmować czynności procesowe do prawomocnego zakończenia postępowania. Jeżeli jednak czynności należy dokonać poza siedzibą lub miejscem zamieszkania obrońcy z urzędu, prezes sądu, przed którym ma być dokonana czynność, lub referendarz sądowy tego sądu, a w postępowaniu przygotowawczym prezes sądu rejonowego miejsca czynności lub referendarz sądowy tego sądu, na uzasadniony wniosek dotychczasowego obrońcy może wyznaczyć do dokonania tej czynności innego obrońcę spośród miejscowych → adwokatów lub radców prawnych (art. 84 § 2 k.p.k.). Obrońca wyznaczony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym lub w postępowaniu o wznowienie postępowania powinien sporządzić i podpisać kasację lub wniosek o wznowienie postępowania albo poinformować na piśmie sąd, że nie stwierdził podstaw do wniesienia kasacji lub wniosku o wznowienie postępowania. Jeżeli → kasacja lub wniosek zostaną wniesione, obrońca ten jest uprawniony do udziału w toczącym się postępowaniu. Ustanowiony w sprawie obrońca może bronić kilku → oskarżonych, jeżeli ich interesy nie pozostają w sprzeczności, ale udział obrońcy w postępowaniu nie uniemożliwia osobistego działania w nim oskarżonego. Obrońca może przedsiębrać czynności procesowe jedynie na korzyść oskarżonego (art. 86 § 1 k.p.k.). → Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców. Kolejnym p.p.s. jest pełnomocnik, którego może ustanowić strona inna niż → oskarżony, a więc → pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym, oskarżyciel posiłkowy, → oskarżyciel prywatny, strona szczególna w postępowaniu karnym skarbowym lub w postępowaniu w sprawach nieletnich. Kodeks postępowania karnego umożliwia również ustanowienie pełnomocnika osobie niebędącej stroną, jeżeli wymagają tego jej interesy w toczącym się postępowaniu (87 § 2 k.p.k.). Na wniosek strony innej niż → oskarżony, która nie ma pełnomocnika z wyboru, prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy wyznacza w postępowaniu sądowym pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnikiem może być → radca Prokuratorii Generalnej, → adwokat lub → radca prawny, a także z ich upoważnienia → aplikant adwokacki lub → aplikant radcowski. Pozycja pełnomocnika różni się od pozycji obrońcy. Przede wszystkim czynności procesowe pełnomocnika wywołują skutki w procesie karnym zarówno wówczas, gdy są podjęte na korzyść, jak i niekorzyść osoby, w której interesie działa; niekorzystne dla oskarżonego czynności obrońcy, nie wywołują skutków procesowych. W kwestiach nieunormowanych stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym (art. 89 k.p.k.).

Autor: Paweł Dębowski, Paweł Czarnecki

TOM XXI - PRAWO KARNE PROCESOWE

Przypis

Lit.: S. Waltoś. P. Hofmański, Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2018; T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie karne, Warszawa 2014.